Lekcja 2 · poziom A1

¿De dónde eres?

Skąd jesteś, gdzie mieszkasz, jakimi językami mówisz. Przy okazji poznasz wszystkie zaimki osobowe i pełną odmianę ser, pierwszego z dwóch hiszpańskich czasowników „być”. Nauczysz się też przeczyć, co po hiszpańsku jest prostsze niż po polsku, i dowiesz się, dlaczego Marek nie powinien mówić o sobie polaca.

0 z 9 ćwiczeń
Klasa w szkole językowej: Marek z dumą wskazuje na siebie, nauczycielka powstrzymuje śmiech, Kasia zakrywa twarz, kolega z Francji się zaśmiewa. Na tablicy słowa polaco i polaca.
„Soy polaca” — Marek właśnie zmienił płeć na pierwszych zajęciach.

Zanim zaczniemy: pytanie, które usłyszysz sto razy

¿De dónde eres? to pierwsze pytanie, jakie usłyszysz od Hiszpana, gdy tylko wychwyci obcy akcent. W kolejce w piekarni, w windzie, u fryzjera, na plaży pod parasolem. To nie podejrzliwość, tylko zwykła ciekawość: Hiszpanie lubią rozmawiać, a obcokrajowiec to świetny temat. Zaraz potem pada zwykle drugie pytanie: ¿Y qué tal en España? („I jak ci się podoba w Hiszpanii?”). Poprawna odpowiedź brzmi: ¡Muy bien! Zwłaszcza jeśli pyta ktoś z Walencji, a Ty jeszcze nie spróbowałeś jego paelli.

W tej lekcji przygotujesz odpowiedź na pierwsze pytanie i kilka następnych. Uprzedzamy: w Hiszpanii angielski nie zawsze Cię uratuje. W urzędzie, u lekarza rodzinnego i w osiedlowym sklepie rozmowa toczy się po hiszpańsku. Tym lepiej dla Ciebie: każdy dzień to darmowa lekcja.

Kraje i miasta

Nazwy krajów piszemy wielką literą i zwykle bez rodzajnika: España, Polonia, Alemania. Hiszpański nie ma przypadków, więc nazwa się nie zmienia. Zmienia się tylko przyimek:

KonstrukcjaPrzykładZnaczenie
ser de + kraj / miastoSoy de Polonia.pochodzenie: jestem z Polski
vivir en + kraj / miastoVivo en Valencia.miejsce zamieszkania
trabajar en + miasto / miejsceTrabajo en Valencia.miejsce pracy

Jedno de, jedno en. de mówi, skąd jesteś, en, gdzie jesteś teraz. Po polsku „z Polski”, „w Polsce” i „Polska” to trzy różne końcówki, po hiszpańsku zawsze Polonia. Uwaga na pułapkę: Soy de Polonia z de, nigdy ✗ Soy en Polonia.

Polskie miasta po hiszpańsku. Kilka ma własne hiszpańskie nazwy: Varsovia (Warszawa), Cracovia (Kraków). Reszta zwykle traci ogonki: Lodz, Gdansk, Poznan. Jeśli powiesz „Łódź” po polsku, Hiszpan usłyszy coś w rodzaju „łucz” i grzecznie pokiwa głową. Bezpieczniej dodać: Es una ciudad en el centro de Polonia.

Dialog 1 — En la academia

Kasia i Marek zapisali się na wieczorowy kurs hiszpańskiego w szkole językowej, czyli academia, na rogu ich ulicy. Uczy Lucía Romero, trzydzieści jeden lat, cierpliwość anioła. W grupie są też Olga z Ukrainy i Pierre z Francji.

Pierwsze zajęcia w szkole językowej w Ruzafie. Lucía stoi przy tablicy, kursanci siedzą w kółku.

Wpadka Marka: Soy polaca powie o sobie Kasia, ale nie Marek. Narodowość zachowuje się jak przymiotnik i zgadza się z płcią osoby: mężczyzna to polaco, kobieta polaca. Marek, mówiąc Soy polaca, ogłosił całej grupie, że jest Polką. Lucía poprawiła go z uśmiechem. Pierre nie poprawiał, bo się śmiał.

Gramatyka: zaimki i czasownik ser

Hiszpański ma dwa czasowniki „być”: ser i estar. Na razie poznajesz pierwszy. Ser mówi, kim lub czym ktoś jest: imię, pochodzenie, narodowość, zawód. Estar poznasz w lekcji 7, a różnicę między nimi wyćwiczymy w lekcji 8. Na razie spokojnie: wszystko z tej lekcji to ser.

Zaimekser (być)polski
yosoyja jestem
túeresty jesteś
él / ella / ustedeson / ona jest; pan / pani jest
nosotros / nosotrassomosmy jesteśmy
vosotros / vosotrassoiswy jesteście
ellos / ellas / ustedessononi / one są; państwo są

Liczba mnoga ma rodzaj. Nosotras, vosotras i ellas mówi się wyłącznie o grupie samych kobiet. Wystarczy jeden mężczyzna w grupie i wraca forma męska: Kasia i Zosia to ellas, ale Kasia, Zosia i Marek to już ellos. Tak samo jak polskie „one” i „oni”. A gdy do Kasi i Zosi dołącza suczka Chispa? Dalej ellas, bo Chispa to la perra. Gramatyka nie pyta o gatunek, tylko o rodzaj.

Vosotros czy ustedes? Do grupy kolegów, rodziny czy dzieci mówisz vosotros: ¿De dónde sois? Do grupy osób, z którymi jesteś na „pan/pani”, mówisz ustedes, z czasownikiem w trzeciej osobie liczby mnogiej: ¿De dónde son ustedes?, czyli „skąd są państwo?”. Tak jak usted łączy się z es, tak ustedes łączy się z son.

Ciekawostka: w Ameryce Łacińskiej vosotros praktycznie nie istnieje. Tam do każdej grupy mówi się ustedes, także do własnych dzieci. Gdy w serialu z Meksyku usłyszysz ustedes son skierowane do przyjaciół, to nie błąd. W Hiszpanii używa się obu form i tak uczymy w tym kursie.

Pozostałe czasowniki są regularne i poznasz je dokładnie w lekcji 5. Żeby już teraz powiedzieć, jakim językiem mówisz, wystarczy Ci wzór hablar (mówić). Końcówka mówi, kto mówi, więc zaimek możesz opuścić:

Osobahablarpolski
yohablomówię
túhablasmówisz
él / ella / ustedhablamówi
nosotros / nosotrashablamosmówimy
vosotros / vosotrashabláismówicie
ellos / ellas / ustedeshablanmówią

Przeczenie: no, también, tampoco

Tu hiszpański jest dla Polaka bardzo wygodny. Przeczenie no stoi przed czasownikiem, dokładnie tam, gdzie polskie „nie”.

ZdaniePrzeczenieZnaczenie
Hablo alemán.No hablo alemán.Nie mówię po niemiecku.
Soy francés.No soy francés.Nie jestem Francuzem.
¿Eres de Madrid?No, no soy de Madrid.Nie, nie jestem z Madrytu.
Entiendo todo.No entiendo nada.Nic nie rozumiem.

Zwróć uwagę na dwa „no” w odpowiedzi: pierwsze to „nie” jako odpowiedź na pytanie, drugie przeczy czasownikowi. No, no soy de Madrid. Brzmi jak jąkanie, ale jest w pełni poprawne i bardzo naturalne. A podwójne przeczenie, którego angielski nie lubi, działa jak po polsku: No entiendo nada, dosłownie „nie rozumiem nic”.

También i tampoco. „Też” w zdaniu twierdzącym to también: Hablo inglés. —Yo también. W zdaniu przeczącym „też nie” to jedno słowo: tampoco. No hablo alemán. —Yo tampoco. Polski odruch podpowiada ✗ Yo también no, a to błąd, który Hiszpan od razu usłyszy.

Języki i narodowości

Inaczej niż w angielskim, a tak samo jak po polsku, języki i narodowości piszemy małą literą: español, polaco, inglés. Wielką literą pisze się tylko nazwę kraju. Nazwa języka to zwykle męska forma narodowości. Na każdy kraj przypadają więc dwie formy:

KrajOn; językOna
Poloniapolacopolaca
Españaespañolespañola
Alemaniaalemánalemana
Franciafrancésfrancesa
Inglaterrainglésinglesa
Italiaitalianoitaliana
Ucraniaucranianoucraniana
Rumaníarumanorumana

Gdzie się podziała kreska? alemán ma kreskę, a alemana już nie. To nie kaprys, tylko reguła akcentu z lekcji 1. a-le-MÁN kończy się na n, więc bez kreski byłoby „aLEman”. a-le-MA-na kończy się na samogłoskę i akcent na przedostatniej sylabie jest zwyczajny, więc kreska jest niepotrzebna. Tak samo francés, francesa i inglés, inglesa.

O języku mówisz bez rodzajnika po czasowniku hablar: Hablo polaco y un poco de español. Zwróć uwagę na un poco de, czyli „trochę”. W innych zdaniach język ma rodzajnik el: El español es fácil. Ale to już temat na lekcję 4.

Ciekawostka: język, którego się uczysz, ma w Hiszpanii dwie nazwy: español i castellano, czyli „kastylijski”. Konstytucja nazywa go castellano, bo w Hiszpanii są też inne języki urzędowe w swoich regionach: catalán w Katalonii, valenciano we Wspólnocie Walenckiej, gallego w Galicji i euskera w Kraju Basków. Jeśli Zosia przyniesie ze szkoły zeszyt po walencku, to nie pomyłka, tylko drugi język w jej szkole.

Wymowa: nazwy krajów i narodowości

Nazwy krajów to dobra powtórka z lekcji 1. Sprawdź, czy przeczytasz je poprawnie, zanim klikniesz w nagranie w słowniczku.

ZapisWymowaPrzykład
ci, ceangielskie th, nie polskie „c”Francia, francés, Grecia
rr, r na początkudługie, wibrujące „rrr”Inglaterra, Rumanía
j, gemocne „ch”Bélgica, extranjero
ñpolskie „ń”España, español
uedwie samogłoski czytane razem, jak w polskim „łe”Suecia, Marruecos
-íakreska rozdziela sylaby: „i-a”, nie „ja”Rumanía, Turquía

Kreska nad í rozdziela sylaby. W Alemania końcówkę -nia czytasz jako jedną sylabę: „a-le-MA-nja”. W Rumanía kreska nad í mówi: tu jest akcent i nowa sylaba, czyli „ru-ma-NI-a”. Dlatego Polonia to „po-LO-nja”, a Turquía to „tur-KI-a”.

Ciekawostka: México pisze się przez x, ale czyta przez „ch”: „MEchiko”. To pamiątka po dawnej pisowni. Kto powie „meksiko”, zostanie zrozumiany, ale Meksykanin się skrzywi. A extranjero (cudzoziemiec) czytasz już normalnie: „ekstranchero”.

Dialog 2 — En el ascensor

Javi, czyli Javier, ma dwadzieścia cztery lata, studiuje i mieszka w mieszkaniu obok Kowalczyków. Mówi bardzo szybko i bardzo potocznie. W kolejnych lekcjach pomoże Markowi w urzędach. Na razie spotykają się w windzie, a winda w starej kamienicy w Ruzafie jedzie bardzo, bardzo powoli.

Mała winda w kamienicy. Marek z torbą zakupów, Javi ze słuchawkami na szyi.

Potoczny hiszpański Javiego. ¿Qué pasa? to swobodne „co tam?”, a nie pytanie, czy coś się stało. Tío znaczy dosłownie „wujek”, ale wśród młodych to „stary”, „ziomek”. Guay to „super”, a tranqui, skrót od tranquilo, to „spoko”. Słuchaj tych słów, ale do szefa i do Doñi Carmen ich nie używaj. Zwróć też uwagę na perdona: tak przepraszasz kogoś, z kim jesteś na „ty”. Do osoby, której mówisz usted, powiesz perdone.

Ciekawostka: skąd zdziwienie Javiego? Słowo caso znaczy i „przypadek” (także gramatyczny), i „sprawa”, na przykład kryminalna. Dla Hiszpana, w którego języku rzeczowniki się nie odmieniają, „siedem przypadków” brzmi więc jak siedem śledztw. Polski ma ich siedem, a hiszpański rzeczownik nie zmienia końcówek wcale. To jedna z tych wiadomości, które naprawdę poprawiają humor uczącemu się.

Czytanka: Un edificio, muchos idiomas

Słownictwo lekcji 2

Ćwiczenia podsumowujące

Podsumowanie

  • Odmiana ser: soy, eres, es, somos, sois, son. Usted idzie z es, ustedes z son.
  • Zaimki w liczbie mnogiej mają rodzaj: nosotras, vosotras, ellas tylko dla samych kobiet. Do kolegów vosotros, do „państwa” ustedes.
  • Przeczenie no stoi przed czasownikiem: No hablo alemán. „Ja też nie” to yo tampoco.
  • Pochodzenie z de, mieszkanie z en: Soy de Polonia, pero vivo en España.
  • Języki i narodowości małą literą i z rodzajem: polaco, polaca; alemán, alemana. Kreska znika w formie żeńskiej.
  • Wymowa: Rumanía to „ru-ma-NI-a”, a Alemania to „a-le-MA-nja”.

W następnej lekcji: liczby, wiek i numer telefonu, czyli wszystko, o co zapytają Cię w urzędzie przy wyrabianiu NIE. Paco twierdzi, że policzy do stu szybciej niż Marek do dziesięciu. Sprawdzimy.