Lekcja 3 · poziom A1

Los números

Liczby to najbardziej praktyczna część początku nauki. Bez nich nie podasz wieku w przychodni, nie zrozumiesz ceny w Mercadonie i nie zapiszesz numeru telefonu ze słuchu. Hiszpańskie liczby są na szczęście logiczne i liczy się je w tej samej kolejności co po polsku. Mają za to kilka pułapek wymowy, a wiek podaje się z czasownikiem tener, czyli „mieć”. Zupełnie jak u nas.

0 z 9 ćwiczeń
Urząd w Hiszpanii: Marek przy okienku pokazuje dwa palce, zmęczona urzędniczka patrzy na niego znad monitora, a za nim czeka długa kolejka; na tablicy numer 47.
„En España todo es doble” — także czas czekania na NIE.

Zanim zaczniemy: dlaczego liczby są pierwsze

Możesz jeszcze nie umieć opowiedzieć o swojej rodzinie i przeżyjesz. Ale gdy urzędniczka zapyta o numer NIE, pani w przychodni o wiek dziecka, a kelner w barze na plaży powie son veintitrés con cincuenta, liczby przestają być ćwiczeniem i stają się warunkiem załatwienia sprawy.

Dobra wiadomość: hiszpańskie liczebniki są posłuszne. Mówi się je w tej samej kolejności co po polsku, najpierw dziesiątki, potem jedności: treinta y cuatro to „trzydzieści i cztery”. Nikt niczego nie odwraca, jak w niemieckim. Trudności są dwie: wymowa (c i z to angielskie th, więc cinco nie brzmi jak polskie „cinko”) oraz kilka liczb, które brzmią podobnie. Szybko mówiący Hiszpan potrafi z sesenta i setenta zrobić prawie to samo słowo.

Liczby od 0 do 20

Do szesnastu każdą liczbę trzeba po prostu znać. Od once do quince końcówka -ce działa jak polskie „-naście”: once, doce, trece, catorce, quince. Od szesnastu do dziewiętnastu liczba powstaje z „dziesięć i…”, zapisanego razem: dieciséis (dosłownie „dziesięć i sześć”), diecisiete, dieciocho, diecinueve.

Pułapki wymowy. cero, cinco, once, doce, trece, catorce i quince mają w środku albo na początku dźwięk angielskiego th. Once (11) to „onθe”, a nie angielskie one. Siete (7) ma dwie sylaby z „ie”: „sjete”, nie „sjedem”. A seis (6) to „sejs”, jedna sylaba.

Uno, un czy una? Licząc, mówisz uno. Przed rzeczownikiem męskim liczba skraca się do un: un año (jeden rok), a przed żeńskim zmienia się w una: una hija (jedna córka). To samo dzieje się w liczbach złożonych: veintiún años, treinta y una personas. Rodzajnikom przyjrzymy się w lekcji 4.

Dziesiątki i liczby złożone

Dziesiątki od trzydziestu kończą się na -enta: treinta, cuarenta, cincuenta, sesenta, setenta, ochenta, noventa. Liczby złożone budujesz jak po polsku: dziesiątka + y + jedność. Jest tylko jeden haczyk w zapisie: do 29 piszemy razem, od 31 osobno.

LiczbaHiszpańskiUwaga
21veintiunorazem: veinte traci e, dochodzi i
22veintidósrazem i z kreską
23veintitrésrazem i z kreską
26veintiséisrazem i z kreską
31treinta y unood 31 trzy słowa
45cuarenta y cinco
67sesenta y sietesesenta: 60
78setenta y ochosetenta: 70, z „t” jak w siete
99noventa y nueve
100ciensto, zawsze bez „jeden”

Sesenta czy setenta? To najczęstsza pomyłka przy dyktowaniu numerów. Trik: sesenta (60) ma w środku s jak seis, a setenta (70) ma t jak siete. Podobnie nueve (9), ale noventa (90), i cinco (5), ale cincuenta (50). Przy ważnym numerze nie krępuj się dopytać: ¿Sesenta o setenta?

Kreski w liczbach. Liczby 16–29 piszemy razem, a kilka z nich dostaje kreskę, bo kończą się akcentowaną sylabą: dieciséis, veintidós, veintitrés, veintiséis. W ćwiczeniach kursu przyjmujemy też zapis bez kreski (na polskiej klawiaturze trudno ją postawić) i pokazujemy wtedy wersję poprawną. W urzędzie i w umowie pisz z kreską.

Gramatyka: tener (mieć) i wiek

Czasownik tener jest po ser drugim czasownikiem, którego potrzebujesz od razu. Jest nieregularny: w środku pojawia się ie, a forma z yo ma dodatkowe g.

Zaimektenerpolski
yotengoja mam
tútienesty masz
él / ella / ustedtieneon / ona ma; pan / pani ma
nosotros / nosotrastenemosmy mamy
vosotros / vosotrastenéiswy macie
ellos / ellas / ustedestienenoni mają; państwo mają

Wiek „się ma”, tak jak po polsku. Tengo treinta y seis años to dokładnie „mam trzydzieści sześć lat”. Kto uczył się angielskiego albo niemieckiego, ma odruch, żeby wiekiem „być”, ale tu ✗ Soy treinta y seis to błąd. Pytanie brzmi ¿Cuántos años tienes?, dosłownie „ile lat masz?”, a do pana lub pani ¿Cuántos años tiene usted? Jeden rok to un año, więcej to años.

Wpadka Marka: w SMS-ie do Paco Marek napisał, że Zosia tiene nueve anos. Bez tyldy. Problem w tym, że año to „rok”, a ano to… część ciała, o której nie rozmawia się przy stole. Paco odpisał trzema emotkami płaczu ze śmiechu i jednym słowem: «Eñe, Marcos. EÑE.» Od tej pory Marek ma w telefonie hiszpańską klawiaturę.

Tener przydaje się też tam, gdzie po polsku też „mamy”: Tengo dos hijos (mam dwoje dzieci), No tengo NIE todavía (nie mam jeszcze NIE), ¿Tienes móvil español? (masz hiszpańską komórkę?). W kolejnych lekcjach zobaczysz, że Hiszpanie „mają” także głód, pragnienie, zimno i rację (tengo hambre: „jestem głodny”). Ale to później.

Dialog 1 — En la Oficina de Extranjería

NIE, czyli Número de Identidad de Extranjero, to numer identyfikacyjny cudzoziemca. Składa się z litery, siedmiu cyfr i jeszcze jednej litery, na przykład Y1234567L. Obywatel Unii, który zostaje w Hiszpanii na dłużej, rejestruje się w rejestrze cudzoziemców i dostaje zaświadczenie z tym numerem. Bez NIE trudno podpisać umowę o pracę, otworzyć konto czy wynająć mieszkanie. Do urzędu idzie się zwykle po wcześniejszym umówieniu wizyty przez internet, czyli z cita previa. Szczegóły procedur bywają różne w różnych miastach i z czasem się zmieniają, więc zawsze sprawdzaj aktualne informacje na stronie urzędu.

Okienko w urzędzie dla cudzoziemców w Walencji. Marek ma teczkę z dokumentami, urzędniczka patrzy w ekran.

Narodowość: polaca. Tym razem dobrze! W formularzu słowo nacionalidad jest rodzaju żeńskiego, więc przy nim stoi forma żeńska: nacionalidad polaca, także u mężczyzny. Marek mówi o sobie Soy polaco, ale w rubryce „narodowość” wpisuje polaca. Lucía byłaby dumna.

Ciekawostka: każdy Hiszpan ma dwa nazwiska: pierwsze po ojcu, drugie po matce, na przykład Francisco Martínez García. Kobieta po ślubie nie zmienia nazwisk. W urzędzie zawsze pada pytanie o primer apellido i segundo apellido, a cudzoziemiec z jednym nazwiskiem budzi lekkie zdziwienie. Spokojnie: rubrykę na drugie nazwisko zostawiasz pustą. Od kilku lat rodzice mogą też sami zdecydować, które nazwisko dziecko dostanie jako pierwsze.

Numer telefonu, adres i e-mail

Hiszpański numer komórkowy ma dziewięć cyfr i zaczyna się od 6 albo 7: 612 34 56 78. Numery stacjonarne zaczynają się od 9, w prowincji Walencja od 96. Hiszpanie dyktują numer w grupach: najpierw trzy cyfry pojedynczo, potem pary jako liczby, na przykład seis, uno, dos, treinta y cuatro, cincuenta y seis, setenta y ocho. Jedni mówią grupami po trzy, inni po dwie, a niektórzy cyfra po cyfrze. Numer alarmowy to, jak w całej Unii, 112: uno, uno, dos.

PytanieOdpowiedź
¿Cuál es tu número de móvil?Es el seis, uno, dos, treinta y cuatro, cincuenta y seis, setenta y ocho.
¿Cuál es tu dirección?Calle de Sueca, número doce, tercero B.
¿Cuál es el código postal?Cuatro, seis, cero, cero, cinco.
¿Cuál es tu correo electrónico?marek punto kowalczyk arroba correo punto com.

Jak czytać hiszpański adres. Najpierw ulica, potem numer budynku, potem piętro i drzwi: C/ Sueca, 12, 3.º B czytasz calle Sueca, número doce, tercero B. Skrót C/ to calle (ulica), a 3.º to tercero, czyli trzecie piętro. Liczebniki porządkowe poznasz dokładnie później. Kod pocztowy ma pięć cyfr, a w prowincji Walencja zaczyna się od 46. „Małpa” w adresie e-mail to arroba, a kropka to punto.

¿Cuál es…?, nie ¿Qué es…? Pytając o numer, adres czy nazwisko, Hiszpan mówi ¿Cuál es tu número?, dosłownie „który jest twoim numerem?”. Pytanie ¿Qué es tu número? brzmi jak „czym jest twój numer?”, czyli prośba o definicję.

Dialog 2 — ¿Cuál es tu número?

Paco zakłada grupę w komunikatorze dla całej brygady. Marek musi mu podać swój nowy hiszpański numer. I wiek, bo Paco o wszystko pyta.

Przerwa na kawę w barze obok budowy. Paco z telefonem w ręce, Marek z kanapką.

Tak działa ta pułapka na żywo. Marek powiedział setenta, a Paco usłyszał sesenta. Przy dyktowaniu numeru zawsze powtarzaj go na głos i pytaj ¿Vale? albo ¿Es correcto?. Hiszpan zrobi to samo. A jeśli coś nie pasuje, wystarczy krótkie No, setenta. Con te.

Czytanka: Papeles y números

Empadronamiento albo krótko padrón to wpis do rejestru mieszkańców w urzędzie miasta, czyli w ayuntamiento. Potwierdza, gdzie mieszkasz, i jest potrzebny przy wielu sprawach, na przykład przy zapisie dziecka do szkoły czy do lekarza rodzinnego. Javi obiecał pomóc Kowalczykom w kolejnych lekcjach.

Słownictwo lekcji 3

Trzy słowa, które Polak łatwo myli: el número to numer i liczba, la cifra to cyfra (un número de nueve cifras), a la edad to wiek. Na ulotkach zobaczysz też skrót n.º, czyli número.

Ćwiczenia podsumowujące

Podsumowanie

  • Kolejność jak po polsku: treinta y cuatro to 34. Do 29 razem (veintidós), od 31 osobno z y (treinta y uno).
  • Trudniejsze liczby: once, doce, quince z angielskim th; sesenta (60) przez s, setenta (70) przez t; noventa (90) przez o; 100 to cien.
  • tener: tengo, tienes, tiene, tenemos, tenéis, tienen. Wiek z tener, jak po polsku: Tengo treinta y seis años. I zawsze z ñ!
  • Un i una: un año, una hija, veintiún años.
  • Komórka ma dziewięć cyfr i zaczyna się od 6 albo 7. Kod pocztowy ma pięć cyfr. O numer pytasz ¿Cuál es tu número?
  • NIE to numer cudzoziemca: litera, siedem cyfr i litera. Hiszpanie mają dwa nazwiska, Ty możesz mieć jedno.

W następnej lekcji: rodzina i rodzajniki el, la, los, las, czyli pierwszy prawdziwy próg hiszpańskiej gramatyki. A także odwiedziny babci Haliny, która przyjeżdża z walizką kiełbasy.